Aan de slag met tekstverbanden en signaalwoorden
Nederlands · 2e jaar Havo
De wegwijzers van de tekst: Tekstverbanden en signaalwoorden
Een tekst is niet zomaar een stapel losse zinnen; de zinnen zijn met elkaar verbonden als een soort routekaart. Die verbindingen noemen we tekstverbanden. Ze helpen je om te begrijpen hoe informatie bij elkaar hoort. Zie je een zin die een reden geeft? Of een zin die een tegenstelling laat zien? Vaak verklappen signaalwoorden (zoals 'maar', 'dus' of 'daarom') je welk verband er wordt gebruikt. Door deze wegwijzers te herkennen, lees je sneller en snap je beter wat de schrijver bedoelt zonder dat je in de war raakt door de tekst.
Vraag 1
Welk signaalwoord geeft een tegenstelling aan?
- A.namelijk
- B.daarentegen
- C.omdat
- D.daarnaast
Vraag 2
Onderstreep in elke zin het signaalwoord dat een tekstverband aangeeft.
1. Het regende de hele middag, want de lucht was erg donker. 2. Je kunt kiezen voor een salade of je eet een warme maaltijd. 3. Hij had enorm hard geoefend voor de toets, dus hij haalde een hoog cijfer. 4. Hoewel de film erg lang duurde, bleef ik tot het einde kijken.
Vraag 3
De onderstaande signaalwoorden geven een bepaald tekstverband aan. Sleep elk signaalwoord naar de juiste categorie.
Schrijf het nummer van de categorie in het vakje voor het woord.
| 1 | Tegenstelling |
| 2 | Oorzaak-gevolg |
| 3 | Opsomming |
| daarentegen | |
| omdat | |
| ten eerste | |
| toch | |
| daardoor | |
| bovendien |
Vraag 4
Koppel de zinnen uit de linker kolom aan het juiste vervolg uit de rechter kolom. Let daarbij op de betekenis van het signaalwoord.
| Begrip | Definitie (in willekeurige volgorde) |
|---|---|
| Het had de hele nacht hard geregend, | maar het smaakt niet zo lekker. |
| Je kunt kiezen voor de film, | waardoor ik nu niet naar binnen kan. |
| Ik ben mijn sleutels vergeten, | of we gaan naar het park om te wandelen. |
| Het eten is erg gezond, | dus de voetbalwedstrijd werd afgelast. |
Vraag 5
Lees de onderstaande tekst over gezond eten en vul de juiste signaalwoorden in op de open plekken. Gebruik steeds het meest logische woord uit de lijst.
Veel mensen weten dat groenten gezond zijn. 1 eten ze elke dag nog te weinig vezels en vitaminen. Een goed ontbijt is cruciaal voor je energiepeil gedurende de dag. 2 verbetert het de concentratie op school. Je kunt bijvoorbeeld kiezen voor havermout of volkorenbrood. 3 is suikerhoudend drinken vaak een valkuil, omdat dit je bloedsuikerspiegel laat schommelen.
Vraag 6
Bekijk de onderstaande zinnen. Vul in de tabel per zin in wat het signaalwoord ('want' of 'maar') doet: geeft het een uitleg of reden (oorzaak/reden), of geeft het een tegenstelling aan?
| Zin | Signaalwoord | Functie (uitleg of tegenstelling?) |
|---|---|---|
| Ik ben erg moe, want ik heb slecht geslapen. | want | |
| De film was spannend, maar het einde viel tegen. | maar | |
| Eet je groenten, want dat is gezond voor je. | want |
Vraag 7
Lees onderstaande alinea aandachtig door en beantwoord de vraag:
“Veel mensen denken dat het overslaan van het ontbijt helpt om snel af te vallen. Echter wijst uitgebreid wetenschappelijk onderzoek uit dat je lichaam juist meer vet opslaat als je de ochtendmaaltijd overslaat.”
Welk tekstverband bestaat er tussen de eerste en de tweede zin in deze alinea? Leg uit hoe je dit verband herkent aan het signaalwoord.
Vraag 8
Zet de onderstaande zinnen in de juiste volgorde zodat er een logisch verhaal ontstaat over het belang van gezond eten. Let daarbij goed op de signaalwoorden.
Zet in de juiste volgorde door 1, 2 of 3 in te vullen:
| Daarom is het belangrijk om dagelijks voldoende groenten en fruit te eten. | |
| Kortom, een gebalanceerd dieet is de basis voor voldoende energie en een betere focus op school. | |
| Gezond eten heeft een grote invloed op hoe je je voelt gedurende de dag. | |
| Als je namelijk te veel suiker en vet binnenkrijgt, merk je dat vaak direct aan je concentratievermogen. |