Masterclass Argumentatie: Bouw en Fouten
Nederlands · 4e jaar Vmbo-t
De kracht van een betoog: structuur en drogredenen
Een sterke bewering heeft een goede onderbouwing, terwijl een denkfout (drogreden) alleen lijkt te kloppen maar eigenlijk niet deugt. Om je standpunt goed te verdedigen, kun je jouw argumenten op drie manieren indelen. Bij een enkelvoudige argumentatie gebruik je slechts één argument voor je standpunt. Kies je voor nevenschikkende argumentatie? Dan gebruik je meerdere argumenten die elk op zichzelf je standpunt ondersteunen. Bij onderschikkende argumentatie ondersteunt het ene argument het andere, waardoor je een keten van bewijs opbouwt.
Vraag 1
Lees de onderstaande tekst over het gebruik van smartphones in de klas. Markeer met een markeerstift de belangrijkste stelling (conclusie) in blauw en de argumenten die deze conclusie ondersteunen in geel. Let op: markeer alleen de volledige zin of het zinsdeel dat de kern van het argument vormt.
Telefoons moeten tijdens de les verboden worden. Ze zorgen namelijk voor veel afleiding bij leerlingen. Als je constant meldingen krijgt, kun je je minder goed concentreren op de uitleg van de docent. Daarnaast bevordert een telefoonvrije omgeving het onderlinge gesprek in de pauzes. Het is daarom tijd voor een strikt verbod in elke school.
Vraag 2
Bekijk de onderstaande argumenten. Welke argumentatiestructuur hoort er bij elk voorbeeld? Sleep het argument naar de juiste categorie.
Schrijf het nummer van de categorie in het vakje voor het woord.
| 1 | Enkelvoudige argumentatie |
| 2 | Nevenschikkende argumentatie |
| 3 | Onderschikkende argumentatie |
| De nieuwe brug moet er komen, want hij zorgt voor een betere doorstroom van het verkeer. | |
| Wij moeten vandaag voetballen, want het veld is niet bevroren en de scheidsrechter is ook aanwezig. | |
| Ik raad deze film aan, omdat de actrice fantastisch speelt. Ze heeft immers jarenlange ervaring in het theater. | |
| De verkoop van suikerhoudende frisdrank moet stoppen, want het is ongezond en bovendien erg slecht voor het milieu. | |
| Je moet je nu gaan voorbereiden op het examen, omdat je anders je diploma niet haalt. Een diploma is namelijk je toegangsbewijs voor de vervolgopleiding. |
Vraag 3
Bekijk de volgende uitspraak: 'Als we vandaag toestaan dat leerlingen met hun mobiel in de klas werken, zijn ze volgende week constant aan het gamen op hun laptop en eindigen ze uiteindelijk met een onvoldoende voor elk vak.' Welke drogreden wordt hier gebruikt?
- A.Cirkelredenering
- B.Hellend vlak
- C.Persoonlijke aanval
- D.Valse tegenstelling
Vraag 4
Hieronder staan vier voorbeelden van zwakke argumenten of drogredenen. Verbind elk voorbeeld met de juiste uitleg waarom deze redenering niet klopt.
| Begrip | Definitie (in willekeurige volgorde) |
|---|---|
| "Ik luister niet naar zijn advies over gezond eten, want hij is zelf veel te dik." | Dit is een hellend vlak. Er wordt onterecht gesuggereerd dat één kleine stap automatisch tot een extreme maatregel leidt. |
| "Iedereen in mijn klas vindt deze docent saai, dus hij is een slechte leraar." | Dit is een overhaaste generalisatie. Een mening van één groep zegt nog niets over de kwaliteit voor iedereen. |
| "Als we vandaag geen mobieltjes toestaan in de les, dan mogen we straks ook geen pennen meer gebruiken." | Dit is een beroep op onwetendheid. Het ontbreken van bewijs tegen iets is geen bewijs vóór iets. |
| "Niemand heeft ooit bewezen dat vliegen op Mars onmogelijk is, dus het zal wel kunnen." | Dit is een persoonlijke aanval. De eigenschap van de persoon staat los van of het advies inhoudelijk klopt. |
Vraag 5
Hieronder staan drie uitspraken die gebaseerd zijn op drogredenen. Herschrijf elke uitspraak tot een deugdelijk, inhoudelijk sterk argument. Zorg dat je de logische fout uit de tekst haalt, maar de kernboodschap behoudt.
- Drogreden: 'Iedereen in onze wijk vindt dat we meer beveiligingscamera's moeten plaatsen, dus het is een besluit waar we allemaal achter staan.' (Cirkelredenering/Ad populum)
- Drogreden: 'Mijn leraar wiskunde zegt dat we niet zoveel gezondheidssnacks op school moeten verkopen. Hij heeft laatst zijn been gebroken, dus hij weet zelf niks van gezondheid.' (Persoonlijke aanval)
- Drogreden: 'Als we vandaag toestaan dat leerlingen een pet dragen in de klas, dragen ze morgen allemaal een zonnebril en volgende week zitten ze met een koptelefoon op in de les.' (Hellend vlak)
Vraag 6
Schrijf een kort betoogje van maximaal 150 woorden over het onderwerp: 'Moet de schoolweek worden ingekort naar vier dagen?'.
Gebruik in je tekst de volgende onderdelen:
- Eén nevenschikkend argument (twee argumenten die naast elkaar staan en samen het standpunt ondersteunen).
- Eén onderschikkend argument (een argument dat een ander argument ondersteunt).
Geef duidelijk met een toelichting aan welke argumenten dit zijn.