Ga naar inhoud

Lesvoorbereidingsformulier voor het VO

Een gratis lesvoorbereidingsformulier als Word-bestand, met een ingevuld voorbeeld en uitleg per onderdeel. Het volgt de lesfasen van EDI en bevat alles wat het DA-model vraagt. Voor je stage, de lerarenopleiding of gewoon je eigen lessen.

Download als Word
Gratis en zonder account.Zo vul je het in
Leeg formulier (.docx)

Lesvoorbereidingsformulier

Lesgegevens

Vak
Klas en niveau
Datum en lesuur
Lesduur
Onderwerp
Les in de reeks

Beginsituatie

Wat kennen en kunnen leerlingen al?

Waar houd je rekening mee in deze klas?

Lesdoel en succescriteria

Lesdoel: aan het eind van de les kunnen leerlingen...

Succescriteria: ik weet dat ik het kan als ik...

Past bij (leerdoel van de reeks, kerndoel of eindterm)

Lesverloop

TijdLesfaseWat doe jij?Wat doen leerlingen?Werkvorm en materiaal
Opening
Activatie
Instructie
Begeleide inoefening
Zelfstandig werken
Formatieve check
Afsluiting

Differentiatie

Voor wie meer aankan

Voor wie extra ondersteuning nodig heeft

Materialen en voorbereiding

Slides, werkbladen, kopieën, devices, lokaalopstelling

Na de les: evaluatie en reflectie

Is het lesdoel bereikt? Hoe weet je dat?

Wat ging goed, en wat doe je volgende keer anders?

Wat betekent dit voor de volgende les?

Gratis template van LesLoket. lesloket.nl/lesvoorbereidingsformulier

Gids

Zo maak je een lesvoorbereiding die werkt

Per onderdeel wat erin hoort, met het fragment uit het ingevulde voorbeeld ernaast. Werk van doel naar activiteit, niet andersom: wie begint met een leuke werkvorm en er daarna een doel bij zoekt, eindigt met een les die bezig is maar weinig oplevert.

01

Invullen per onderdeel

  1. 1

    Lesgegevens

    De feiten van de les op één plek. Vul ook in welke les van de reeks dit is: dan zie je bij het nakijken van je planning meteen waar je zit en wat er nog moet komen.

    Uit het voorbeeld

    Nederlands2 havo (28 leerlingen)50 minutenLes 3 van 6, leesvaardigheid
  2. 2

    Beginsituatie

    Twee vragen: wat kunnen leerlingen al (voorkennis uit vorige lessen, vorig leerjaar of buiten school), en waar houd je rekening mee in deze klas (het lesuur, de groepsdynamiek, ondersteuningsbehoeften). Schrijf geen namen van leerlingen op een formulier dat je deelt met een begeleider of sectie.

    Uit het voorbeeld

    Leerlingen kennen alinea, kernzin en hoofdgedachte uit les 1 en 2. Signaalwoorden als 'want' en 'maar' gebruiken ze zelf, maar ze herkennen het verband dat zo'n woord aangeeft nog niet bewust.

  3. 3

    Lesdoel en succescriteria

    Eén lesdoel per les, geformuleerd met een werkwoord dat je kunt zien of horen: benoemen, uitleggen, berekenen, vergelijken. 'Begrijpen' en 'kennen' kun je niet controleren. De succescriteria zijn hetzelfde doel in leerlingtaal: twee of drie zinnen die beginnen met 'Ik kan...'. Daarmee weten leerlingen wanneer ze klaar zijn.

    Uit het voorbeeld

    Aan het eind van de les kunnen leerlingen in een korte tekst vijf tekstverbanden (opsommend, tegenstellend, oorzakelijk, toelichtend, concluderend) herkennen aan de signaalwoorden.

  4. 4

    Lesverloop

    Plan in minuten en per lesfase: wat doe jij, wat doen de leerlingen, en met welke werkvorm en welk materiaal. De kolom 'wat doen leerlingen' is de belangrijkste: staat daar drie keer 'luisteren', dan is de les te veel zenden. Zet de formatieve check vóór de afsluiting, zodat je nog tijd hebt om erop te reageren. Niet elke les heeft alle fasen; schrap gerust wat je niet gebruikt.

    Uit het voorbeeld

    1. Opening5 min
    2. Activatie7 min
    3. Instructie10 min
    4. Begeleide inoefening8 min
    5. Zelfstandig werken12 min
    6. Formatieve check5 min
    7. Afsluiting3 min
  5. 5

    Differentiatie

    Bedenk vooraf wat je doet als het te snel of te langzaam gaat, anders improviseer je het tijdens de les. Verlengde instructie aan de instructietafel voor wie het nog niet heeft, en verdieping in plaats van 'meer van hetzelfde' voor wie klaar is.

    Uit het voorbeeld

    Verlengde instructie aan de instructietafel voor wie bij de wisbordjes twee of meer fout had. Het overzichtsschema met signaalwoorden mag de hele les blijven liggen.

  6. 6

    Materialen en voorbereiding

    Alles wat klaar moet staan voordat de bel gaat: slides, werkbladen en het aantal kopieën, devices, en hoe het lokaal moet staan. Een lijstje hier scheelt gehaast kopiëren in de pauze.

    Uit het voorbeeld

    Slides 1 tot 8. Werkblad tekstverbanden (28 kopieën). Wisbordjes en stiften. 28 exit tickets (strookjes). Tafels in tweetallen, dat is de standaardopstelling.

  7. 7

    Na de les: evaluatie en reflectie

    Vul dit dezelfde dag in, als je het nog weet. Kijk naar bewijs (de exit tickets, de wisbordjes) in plaats van naar je gevoel, en schrijf op wat het betekent voor de volgende les. Zo wordt de reflectie direct de beginsituatie van je volgende formulier.

    Uit het voorbeeld

    Grotendeels: 18 van de 28 exit tickets waren helemaal goed. Tegenstellend en toelichtend werden vaak verwisseld.

02

Werk je met EDI of het DA-model?

Allebei. Dit formulier combineert een lesmodel en een checklist, zodat het past bij wat je opleiding of school vraagt.

Een lesmodel

EDI

Expliciete directe instructie beschrijft de volgorde van je les, van lesdoel tot zelfstandige verwerking, met steeds controle van begrip. De lesfasen van dit formulier volgen EDI.

Een checklist

Het DA-model

De didactische analyse noemt de onderdelen die je doordacht moet hebben, van beginsituatie tot evaluatie. Veel lerarenopleidingen gebruiken het als basis. Samen dekken de onderdelen van dit formulier het hele model.

Onderdelen van dit formulier naast EDI en het DA-model
Dit formulierEDIDA-model
BeginsituatieDagelijkse terugblikBeginsituatie
Lesdoel en succescriteriaLesdoel benoemenDoelstellingen
Opening en activatieActiveren van voorkennis, belang van de lesLeerinhoud en leeractiviteiten
InstructieOnderwijzen van het concept en de vaardigheid (voordoen)Leerinhoud en leeractiviteiten
Begeleide inoefeningBegeleide inoefening, met controle van begripLeeractiviteiten
Zelfstandig werken en differentiatieZelfstandige verwerking en verlengde instructieLeeractiviteiten en organisatie
Formatieve check en afsluitingLesafsluiting: controle van het lesdoelEvaluatie
Materialen en voorbereiding(per fase)Leermiddelen
Evaluatie en reflectieInput voor de terugblik van de volgende lesEvaluatie

03

Het ingevulde voorbeeld uitgelegd

Een les Nederlands voor 2 havo over tekstverbanden en signaalwoorden: 50 minuten, het vijfde uur, na de grote pauze. Het werkblad uit de les staat gratis online: werkblad tekstverbanden voor 2 havo.

Voorbeeld als Word
  1. 1

    De activatie zet de klas meteen aan het werk

    Het vijfde uur, na de grote pauze: in plaats van te wachten tot het stil is, krijgt iedereen een korte denkopdracht met denken, delen, uitwisselen.

  2. 2

    De wisbordjes bepalen wie verlengde instructie krijgt

    Wie bij de begeleide inoefening twee of meer fout had, schuift aan bij de instructietafel. Differentiatie volgt uit wat je ziet, niet uit een gevoel.

  3. 3

    De reflectie wordt de opening van de volgende les

    Het exit ticket liet zien dat tegenstellend en toelichtend verwisseld werden. Precies dat wordt de dagelijkse terugblik van les 4.

Handig hierbij

Werkvormen voor het VO

Werkvormen per lesfase, met stappen, timing en differentiatie per niveau.

Exit tickets

Formats voor de formatieve check aan het eind van je les.

Groepjesmaker

Deel je klas in een paar seconden in voor het groepswerk in je lesverloop.

Je les uitgewerkt in minuten, niet in een avond

LesLoket werkt je les uit in dezelfde opbouw als dit formulier: lesdoel, succescriteria, lesfasen met tijden en werkvormen, plus de werkbladen en slides erbij. Jij past aan, LesLoket doet het typewerk.

Probeer gratisBekijk lessenreeksen
FAQ

Vragen over lesvoorbereiding

Een lesvoorbereidingsformulier is een vast format waarin je één les uitwerkt: de beginsituatie, het lesdoel en de succescriteria, het lesverloop per lesfase in minuten, de differentiatie, de materialen en na afloop je reflectie. Op de lerarenopleiding en tijdens je stage lever je het vaak in bij je begeleider; als ervaren docent gebruik je het vooral voor lessen die je voor het eerst geeft of die je wilt verbeteren.