Voedselrelaties en kringlopen
Biologie · 3e jaar Vmbo-t
Voedselrelaties en kringlopen: Energie en materie in de natuur
Elk organisme in een ecosysteem speelt een eigen rol. Planten maken hun eigen voedsel, terwijl dieren afhankelijk zijn van andere organismen voor hun energie. Omdat deze voedselrelaties op elkaar aansluiten, spreken we van een voedselketen. Maar wat gebeurt er als een organisme doodgaat? In de natuur gaat niets verloren; afvaleters en reducenten breken dode resten af tot voedingsstoffen voor de bodem. Zo sluit de kringloop zich en kunnen nieuwe planten weer groeien.
Vraag 1
In een ecosysteem hebben alle organismen een eigen rol in de voedselkringloop. Plaats de volgende voorbeelden in de juiste categorie: producent, consument of reducent.
Schrijf het nummer van de categorie in het vakje voor het woord.
| 1 | Producenten |
| 2 | Consumenten |
| 3 | Reducenten |
| Gras | |
| Paddenstoel | |
| Eekhoorn | |
| Eikenboom | |
| Bacteriën in de bodem | |
| Vossenfamilie |
Vraag 2
Bekijk de volgende voedselketen: gras → sprinkhaan → kikker → ooievaar. Welke uitspraak over deze voedselketen klopt?
- A.De kikker is het eerste organisme in deze voedselketen.
- B.De sprinkhaan is de producent die het gras opeet.
- C.Het gras is de producent en de ooievaar is de laatste consument in de rij.
- D.De ooievaar is een producent omdat hij andere dieren opeet.
Vraag 3
Stel je een bos voor waar de volgende voedselrelaties gelden: gras wordt gegeten door konijnen, konijnen worden gegeten door vossen, en vossen worden gegeten door adelaars. Ook eten adelaars soms direct de konijnen op.
Wat gebeurt er met de populatie vossen in dit gebied als door een besmettelijke ziekte het aantal konijnen bijna volledig verdwijnt? Leg je redenering uit.
Vraag 4
Zet de stappen van de koolstofkringloop in de juiste volgorde. Begin bij de opname van koolstofdioxide uit de lucht.
Zet in de juiste volgorde door 1, 2 of 3 in te vullen:
| Dieren eten de planten en nemen zo de koolstofverbindingen op. | |
| Bij de verbranding in de cellen van dieren en planten komt koolstofdioxide weer vrij. | |
| Planten nemen koolstofdioxide op uit de lucht voor fotosynthese. | |
| De koolstofdioxide stroomt terug de lucht in en de kringloop is rond. | |
| De plant gebruikt de opgenomen koolstof om glucose aan te maken voor groei. |
Vraag 5
De stikstofkringloop is een natuurlijk proces waarbij stikstof steeds van vorm verandert. Planten kunnen stikstof uit de lucht niet direct opnemen. Ze hebben hulp nodig van bacteriën die zich in de bodem bevinden. Deze 1 zetten stikstofgas om in stoffen die planten kunnen gebruiken, zoals nitraat. Wanneer planten en dieren doodgaan, breken 2 de resten af en komt de stikstof weer vrij in de bodem. Uiteindelijk zorgen andere bacteriën ervoor dat stikstof als gas weer terugkeert naar de atmosfeer, een proces dat 3 wordt genoemd.
Vraag 6
In de biologie kijken we naar processen die stoffen door ecosystemen verplaatsen. Verbind elk biologisch proces in de linkerkolom met de juiste beschrijving in de rechterkolom.
| Begrip | Definitie (in willekeurige volgorde) |
|---|---|
| fotosynthese | het afbreken van dode organische resten door bacteriën en schimmels |
| destructie | proces waarbij glucose en zuurstof worden verbruikt en energie vrijkomt, met koolstofdioxide als bijproduct |
| verbranding | proces waarbij zonlicht wordt gebruikt om koolstofdioxide en water om te zetten in glucose en zuurstof |
| stikstoffixatie | het omzetten van stikstofgas uit de lucht in verbindingen die planten kunnen opnemen |
Vraag 7
Stel je voor dat in een bos alle reducenten (organismen als schimmels en bacteriën die dood materiaal afbreken) plotseling zouden verdwijnen. Leg uit wat er op de lange termijn met de voedingsstoffen in dit bos gebeurt en waarom dit bos uiteindelijk niet kan overleven.
Vraag 8
Stel dat planten in een ecosysteem via fotosynthese in totaal 5000 joule aan energie vastleggen. Volgens de 10%-regel wordt slechts een deel van deze energie doorgegeven aan de eerste groep consumenten (de planteneters). Hoeveel joule aan energie komt er in de vorm van biomassa terecht bij deze planteneters?