Verdieping: Balans in Voedselwebben en Kringlopen
Biologie · 2e jaar Vmbo-t
Voedselketens en kringlopen: Energie stroomt rond
Stel je een uitgestrekt bos-ecosysteem voor waar de wolf een onmisbare rol speelt als toppredator. Wanneer de populatie wolven plotseling verdwijnt door menselijk ingrijpen, verandert de dynamiek in het bos razendsnel. De grazers, zoals herten en reeën, hebben plotseling geen natuurlijke vijand meer om hun aantal te beperken. Dit leidt tot overbegrazing, waardoor jonge boomscheuten en zeldzame plantensoorten verdwijnen voordat ze kunnen groeien. Je gaat in deze opdracht onderzoeken hoe dit verdwijnen van één schakel doorwerkt in de rest van de voedselketen en welke gevolgen dit heeft voor de biodiversiteit in het bos.
Vraag 1
Stel je een voedselweb voor in een bosgebied. In dit ecosysteem jagen vossen (toproofdieren) op konijnen en muizen. De muizen eten onder andere zaden en grassen. Door een virus verdwijnt de vossenpopulatie volledig uit dit gebied.
Leg uit wat er op korte termijn gebeurt met de aantallen konijnen en muizen, en beredeneer vervolgens wat er daarna op langere termijn met de plantengroei in dit bos gebeurt. Gebruik in je antwoord de termen 'natuurlijke vijand' en 'concurrentie'.
Vraag 2
Stel je voor dat in een bosrijke omgeving de biomassa van de producenten (planten) door een zeer droge zomer met 50% afneemt. Vul in de tabel hieronder in wat er gebeurt met de beschikbare biomassa bij de consumenten van de eerste en tweede orde. Gebruik de woorden 'sterke afname', 'kleine afname' of 'gelijkblijvend'.
| Trofisch niveau | Verandering in biomassa |
|---|---|
| Producenten (planten) | Afname met 50% |
| Consumenten van de 1e orde | |
| Consumenten van de 2e orde |
Vraag 3
In een ecosysteem wordt per stap in de voedselketen gemiddeld 10% van de aanwezige energie doorgegeven aan het volgende niveau. Een producent (bijvoorbeeld gras) legt door fotosynthese in totaal 50.000 kJ aan energie vast. Bereken hoeveel kilojoule (kJ) aan energie er in theorie overblijft voor de consumenten van de tweede orde (de dieren die de planteneters opeten).
Vraag 4
In de koolstofkringloop spelen verschillende organismen hun eigen rol. Plaats de onderstaande processen of organismen in de juiste categorie: producent, consument of reducent. Denk goed na over hoe deze organismen de koolstof uit hun omgeving opnemen of weer afgeven.
Schrijf het nummer van de categorie in het vakje voor het woord.
| 1 | Producenten (planten/algen) |
| 2 | Consumenten (dieren) |
| 3 | Reducenten (schimmels/bacteriën) |
| Het vastleggen van via fotosynthese voor de opbouw van glucose. | |
| Het afbreken van dode bladeren en takken in de bodem. | |
| Een haas die grassen eet om energie te krijgen. | |
| Het omzetten van organische resten in anorganische stoffen zoals mineralen. | |
| Een roofvogel die leeft van het jagen op kleinere dieren. | |
| Het gebruik van zonlicht voor de creatie van biomassa. |
Vraag 5
Stel je voor dat een boer een nieuw gif gebruikt om bladluizen te bestrijden. Dit gif breekt nauwelijks af in de natuur en stapelt zich op in de weefsels van organismen (bio-accumulatie). De bladluizen worden gegeten door lieveheersbeestjes, die vervolgens weer worden gegeten door vogels.
Formuleer een hypothese over hoe de concentratie van dit gif kan veranderen naarmate je hoger in de voedselketen komt. Leg in je antwoord uit waarom dit proces schadelijker kan uitpakken voor de roofvogels dan voor de planten zelf.
Vraag 6
Stel je voor: in een bosrijke omgeving besluit men alle 'ongedierte' (zoals bepaalde insecten en kleine knaagdieren) te bestrijden om de oogst van omliggende landbouwgrond te beschermen. Dit leidt tot een afname van de biodiversiteit.
Leg uit welke gevolgen deze ingreep kan hebben voor de stabiliteit van de voedselketens in dat bos. Gebruik in je antwoord het begrip 'schakel' en leg uit wat er gebeurt met de predatoren (dieren die andere dieren eten) die in dit ecosysteem leven.