Het Feodale Stelsel: Leenheren en Leenmannen
Geschiedenis · 1e jaar Vmbo-t
Leenheren en leenmannen: Hoe werkte het leenstelsel?
In de vroege middeleeuwen was het voor een koning erg moeilijk om zijn hele land in zijn eentje te besturen en te verdedigen. De koning had namelijk geen snelle communicatiemiddelen en de wegen waren vaak slecht. Hierdoor nam zijn macht over verre gebieden af. Om toch controle te houden en zich te kunnen verdedigen tegen vijanden, had de koning sterke krijgers nodig. Hij gaf daarom stukken land aan edelen. In ruil voor dit land en de opbrengsten ervan, beloofden deze edelen de koning militaire steun: zij boden hem bescherming en vochten mee in zijn leger.
Vraag 1
Na de val van het West-Romeinse Rijk was het voor koningen heel moeilijk om hun eigen land alleen te besturen. Wat is de belangrijkste reden dat zij het leenstelsel invoerden?
- A.De koning wilde zijn macht delen omdat hij alle bewoners van het rijk graag vriendelijk wilde behandelen.
- B.Slechte wegen en onveilige gebieden maakten het voor de koning onmogelijk om het hele land vanuit één plek te besturen en te verdedigen.
- C.De koning had te veel geld en wilde dit sneller uitgeven door het land te verdelen onder anderen.
- D.De kerk verplichtte de koningen om hun land weg te geven aan edellieden.
Vraag 2
Sorteer de onderstaande begrippen in de juiste categorie. Kijk goed naar wie wel of geen grond in leen kreeg en welk recht iemand had op de eigen grond.
Schrijf het nummer van de categorie in het vakje voor het woord.
| 1 | Heeft grond in leen (als leenheer of leenman) |
| 2 | Heeft geen grond (is afhankelijk of onvrij) |
| Leenheer | |
| Leenman | |
| Lijfeigene | |
| Edelman zonder leen |
Vraag 3
Bekijk het leenstelsel: een systeem van afspraken tussen een leenheer en een leenman. Vul de onderstaande tabel in om aan te geven wie wat geeft en wat daarvoor in ruil wordt gevraagd.
| Partij | Geeft aan de ander | Geeft terug in ruil |
|---|---|---|
| Leenheer | ... | Trouw en militaire hulp |
| Leenman | Trouw en militaire hulp | ... |
Vraag 4
In de tijd van ridders en kastelen was het leenstelsel erg belangrijk. Verbind hieronder de begrippen uit het leenstelsel met de juiste omschrijving.
| Begrip | Definitie (in willekeurige volgorde) |
|---|---|
| Leenheer | De grond of het gebied dat tijdelijk in bezit wordt gegeven. |
| Leenman | De edelman die in ruil voor grond trouwe diensten belooft aan de baas. |
| Leen | De afspraak om de koning te helpen bij oorlog en bestuur. |
| Trouw | De koning of edelman die grond in bruikleen geeft aan een ander. |
Vraag 5
Lees de volgende situatie goed door:
Ridder Diederik heeft van zijn koning een groot stuk land gekregen in ruil voor zijn trouw en hulp in de strijd. Op een dag stuurt de koning een brief: er is oorlog in het zuiden en hij heeft extra ruiters nodig. Diederik twijfelt, want hij moet ook zijn eigen boeren op het land beschermen tegen plunderaars uit de buurt.
Stel dat Diederik besluit om met zijn eigen soldaten naar de koning te gaan om hem te helpen. Leg uit welke rol (leenman of leenheer) Diederik hier vervult en waarom hij volgens de regels van het leenstelsel verplicht is om deze hulp te bieden.
Vraag 6
Stel je voor dat jij de koning bent van een heel groot land. Het land is zo uitgestrekt dat je niet overal tegelijk kunt zijn om het te verdedigen of het recht te spreken. Leg in één of twee zinnen uit waarom de koning zijn land in stukken (lenen) opdeelt en aan edelen geeft in plaats van alles zelf te willen beheren.