Bevolkingsdiagrammen begrijpen
Aardrijkskunde · 2e jaar Vmbo-t
Bevolkingsdiagrammen: inzicht in groei en leeftijd
In dit werkblad gaan we kijken naar bevolkingsdiagrammen. Zo'n diagram vertelt ons veel over de leeftijdsopbouw van een bevolking: je ziet in één oogopslag hoeveel jonge, volwassen en oudere mensen er in een land of regio wonen. Door patronen te herkennen in de vorm van het diagram, leer je voorspellen hoe een bevolking in de toekomst zal veranderen.
Vraag 1
Bekijk een bevolkingsdiagram van een land. De onderste balk van het diagram laat de groep '0 tot 4 jaar' zien. De balk voor deze groep aan de linkerkant (mannen) is precies 5 cm lang, en aan de rechterkant (vrouwen) ook precies 5 cm. Wat kun je op basis hiervan concluderen over de verhouding tussen jongens en meisjes in deze leeftijdscategorie?
- A.Er zijn meer meisjes dan jongens, omdat vrouwen gemiddeld ouder worden.
- B.Het aantal jongens en meisjes in deze leeftijdscategorie is ongeveer gelijk.
- C.Er zijn in totaal 10 cm aan kinderen, dus de bevolking groeit niet.
- D.Er zijn meer jongens, omdat de linkerkant van de grafiek altijd groter is.
Vraag 2
Vul de juiste termen in op de open plekken. Kies uit: piramide, urn en granaat.
- Een bevolkingsdiagram met een brede basis en smalle top noemen we een 1 . Dit wijst op een jonge, groeiende bevolking.
- Bij een bevolkingsdiagram dat in het midden het breedst is en onderaan smaller, spreken we van een 1 . Dit wijst vaak op een krimpende bevolking.
- Wanneer de vorm lijkt op een 1 , is het geboortecijfer vaak extra hoog.
Vraag 3
Bekijk de kenmerken hieronder en sleep elk kenmerk naar de juiste categorie: 'Ontwikkelingsland' of 'Westers land'.
Schrijf het nummer van de categorie in het vakje voor het woord.
| 1 | Ontwikkelingsland |
| 2 | Westers land |
| De bevolking is gemiddeld genomen erg jong. | |
| Veel mensen werken in de dienstensector. | |
| Een groot deel van de bevolking werkt in de landbouw. | |
| Er is sprake van een hoge gemiddelde levensverwachting. |
Vraag 4
Bekijk de bevolkingsdiagrammen. Welk historisch effect hoort bij welk kenmerk in het diagram? Verbind de juiste omschrijvingen met elkaar.
| Begrip | Definitie (in willekeurige volgorde) |
|---|---|
| Een plotselinge versmalling (inkeping) onderaan het diagram | Een babyboom na afloop van een oorlog |
| Een opvallende verdikking in het midden van het diagram | Een situatie met veel geboorten en een lage levensverwachting |
| Een diagram dat onderaan heel breed is en bovenaan erg smal | Een tijdelijke afname van het aantal geboorten door een ramp of epidemie |
Vraag 5
De onderstaande omschrijvingen horen bij drie verschillende bevolkingsdiagrammen. Zet ze in de juiste volgorde van de fase met de snelste bevolkingsgroei naar de fase met bevolkingskrimp.
Zet in de juiste volgorde door 1, 2 of 3 in te vullen:
| Een urnvorm waarbij de top breder is dan de basis, wat aangeeft dat het aantal ouderen toeneemt en het aantal geboorten afneemt. | |
| Een klokvorm waarbij de zijkanten vrijwel verticaal lopen, wat betekent dat geboorte- en sterftecijfers ongeveer gelijk zijn aan elkaar. | |
| Een piramidevorm met een zeer brede basis die snel smaller wordt naar de top, wat wijst op een hoog geboortecijfer en een jonge bevolking. |
Vraag 6
Bekijk de kenmerken van verschillende bevolkingsdiagrammen. Vul de tabel in door bij elk type diagram aan te geven of het geboortecijfer, het sterftecijfer en de natuurlijke bevolkingsgroei 'hoog', 'laag' of 'neutraal' zijn.
| Type diagram | Geboortecijfer | Sterftecijfer | Bevolkingsgroei |
|---|---|---|---|
| Piramidevorm (expansief) | |||
| Klokvorm (stationair) | |||
| Urnvorm (krimpend) |
Vraag 7
In een bevolkingsdiagram zie je dat de bovenste balken van de grafiek steeds breder worden. Dit proces wordt 'vergrijzing' genoemd, waarbij het aandeel ouderen in de samenleving toeneemt.
Leg uit welke twee grote gevolgen deze vergrijzing heeft voor onze samenleving. Denk bij je antwoord aan de druk op de arbeidsmarkt en de betaalbaarheid van de gezondheidszorg.
Vraag 8
Stel je voor: je bekijkt het bevolkingsdiagram van een land waar de top (de bovenste balken) de komende 20 jaar steeds breder wordt en de onderkant (de onderste balken) smaller. Leg uit waarom de overheid van dit land in de nabije toekomst extra geld moet vrijmaken voor de zorg, en geef daarnaast aan welke andere voorziening zij juist minder nodig zal hebben.
Gebruik in je antwoord de termen 'vergrijzing' en 'geboortecijfer'.