Marktvormen: Kenmerken en Gedrag
Economie · 4e jaar Havo
Oefenblad: Marktvormen en marktgedrag in de praktijk
Stel je voor dat je een bedrijf runt. Hoeveel invloed heb je op de prijs van je product? Dat hangt volledig af van de marktvorm waarin je opereert. In een markt met veel aanbieders van hetzelfde product moet je scherp concurreren op prijs, terwijl je in een markt met weinig concurrentie veel meer vrijheid hebt om je eigen prijs te bepalen. In dit werkblad onderzoeken we hoe verschillende marktvormen zoals volkomen concurrentie en monopolie invloed hebben op het marktgedrag van ondernemingen en de keuzes die zij maken om hun winst te maximaliseren.
Vraag 1
Vul de onderstaande tabel in met de kenmerken van de vier belangrijkste marktvormen. Gebruik de volgende termen waar mogelijk: "zeer veel", "één", "enkele", "veel", "heterogeen", "homogeen", "hoog", "laag" en "geen".
| Marktvorm | Aantal aanbieders | Productsoort | Toetredingsdrempels |
|---|---|---|---|
| Volkomen concurrentie | |||
| Monopolistische concurrentie | |||
| Oligopolie | |||
| Monopolie |
Vraag 2
Welke van de onderstaande markten kenmerkt zich door het aanbieden van een heterogeen product?
- A.De markt voor aardgas van een specifieke leverancier.
- B.De markt voor merk-kleding zoals Nike of Adidas tegenover andere kledingmerken.
- C.De markt voor onbewerkte graankorrels op de wereldhandelsbeurs.
- D.De markt voor elektriciteit bij een standaard 230V aansluiting.
Vraag 3
Plaats de onderstaande sectoren bij de marktvorm die het beste bij hen past. Kijk goed naar het aantal aanbieders en de invloed die zij hebben op de prijs van het product.
Schrijf het nummer van de categorie in het vakje voor het woord.
| 1 | Volkomen concurrentie |
| 2 | Oligopolie |
| 3 | Monopolie |
| Graanproductie door vele kleine boeren | |
| Verkoop van onbewerkte aardappelen op een jaarbeurs | |
| Mobiele telecomproviders (enkele grote spelers) | |
| Landelijke supermarktketens | |
| Landelijk netwerk van tankstations | |
| Het spoornetwerk voor reizigersvervoer | |
| Regionale drinkwaterleidingbedrijven | |
| Vliegtuigenfabrikant met uniek patent |
Vraag 4
Een monopolist in de markt voor specialistische E-bikes hanteert momenteel een prijs van € 2.000,00 per fiets. Bij deze prijs verkoopt het bedrijf 5.000 exemplaren per jaar.
De prijselasticiteit van de vraag naar deze E-bikes is gelijk aan . Het bedrijf besluit de prijs met 10% te verhogen. Bereken de verandering in totale omzet in euro’s () als gevolg van deze prijsstijging.
Vraag 5
Vul de onderstaande zinnen aan over de invloed van toetredingsdrempels op de markt. Kies uit de woorden: hoger, lager, monopolie, perfect.
Als toetredingsdrempels voor nieuwe aanbieders zeer hoog zijn, kan een bedrijf op de lange termijn 1 winsten behouden. Bij een 2 e concurrentie situatie zorgen toetredingsdrempels er juist voor dat extra aanbieders de markt betreden totdat de winstmarge weer 3 wordt.
Vraag 6
Zet de volgende marktvormen in de juiste volgorde, beginnend bij de vorm met de meeste marktmacht (de aanbieder bepaalt zelf de prijs) naar de vorm met de minste marktmacht (de aanbieder moet de marktprijs volgen).
Zet in de juiste volgorde door 1, 2 of 3 in te vullen:
| Volkomen concurrentie | |
| Monopolistische concurrentie | |
| Monopolie | |
| Oligopolie |
Vraag 7
Stel je voor dat een dominant energiebedrijf een overnamebod doet op hun grootste concurrent. De Autoriteit Consument & Markt (ACM) grijpt in en verbiedt de fusie uit angst voor te veel marktmacht.
Leg uit hoe dit overheidsingrijpen niet alleen de huidige marktvorm (monopolie of sterke dominantie) beïnvloedt, maar ook het type marktgedrag van de overgebleven aanbieders op de lange termijn kan veranderen.
Vraag 8
In een markt met monopolistische concurrentie, zoals de markt voor hippe sportschoenen, passen producenten vaak productdifferentiatie toe. Leg uit hoe deze strategie de keuzevrijheid voor de consument vergroot, maar tegelijkertijd invloed kan hebben op de prijs van het product ten opzichte van een homogene markt.